Szybkie fakty o szkle hartowanym:

• powstaje przez nagrzanie szkła do ponad 600 st. C i gwałtowne schłodzenie sprężonym powietrzem
• jest 5-7 razy mocniejsze od zwykłego szkła i znosi szok termiczny do 200 st. C
• po stłuczeniu rozpada się na drobne, nieostre kawałki – dlatego zalicza się je do szkła bezpiecznego
• reguluje je norma PN-EN 12150-1; oznaczenia to m.in. ESG, Tempered Glass, Safety Glass
• całą obróbkę (cięcie, wiercenie, szlifowanie) wykonuje się przed hartowaniem

Szkło hartowane – definicja i normy

Szkło hartowane to szkło poddane specjalnej obróbce termicznej (hartowaniu), która podnosi jego walory użytkowe, bezpieczeństwo, trwałość i odporność na uszkodzenia mechaniczne. Hartować można różne rodzaje szkła, ale najczęściej obróbce termicznej poddaje się szkło float – najpopularniejsze w architekturze, bezbarwne, o idealnie płaskiej powierzchni, powstające przez wylewanie na roztopioną cynę.

Hartowanie nie zmienia wyglądu szyby. O tym, że masz do czynienia ze szkłem hartowanym, informuje znaczek lub naklejka (najczęściej Safety Glass, ESG, ESG Glass lub Tempered Glass) umieszczona przy krawędzi szkła. To oznaczenie potwierdza zarazem zgodność bezpiecznego szkła z normą PN-EN 12150-1.

Jak powstaje szkło hartowane – czyli jak hartuje się szkło?

W procesie hartowania szkło nagrzewa się do temperatury ponad 600 stopni Celsjusza, a następnie poddaje gwałtownemu, obustronnemu schładzaniu strumieniem sprężonego powietrza. Podczas hartowania zmienia się struktura materiału: na zewnętrznych powierzchniach szyby powstaje naprężenie ściskające, a wewnątrz – równoważące je naprężenie rozciągające. Dzięki temu szyba staje się kilkukrotnie trwalsza i mocniejsza od wyjściowego, niehartowanego szkła float.

Co mówi norma PN-EN 12150-1?

Norma PN-EN 12150-1 (Szkło w budownictwie. Termicznie hartowane bezpieczne szkło sodowo-wapniowo-krzemianowe) reguluje szkło hartowane stosowane w budownictwie. Określa wymagania jakościowe oraz sposób przeprowadzania badań. Szyby bezpieczne w razie rozbicia mają ograniczać zagrożenie dla zdrowia i życia – w określonych warunkach nie powinny pękać albo pękają wyłącznie w bezpieczny sposób, czyli na drobne kawałki o nieostrych krawędziach. Wszyscy producenci szkła muszą uzyskiwać certyfikaty zgodności jakości z wymogami normy.

Właściwości szkła hartowanego

Po obróbce termicznej szyba jest kilkukrotnie mocniejsza i odporniejsza na uszkodzenia mechaniczne niż zwykłe szkło. Aby ją stłuc, trzeba około 5-7 razy większej siły niż w przypadku zwykłej tafli. Materiał znosi też szok termiczny – nagłą różnicę temperatur sięgającą 200 stopni Celsjusza – oraz nierównomierne nagrzewanie powierzchni. Na zewnątrz sprawdza się w skrajnych warunkach: zachowuje właściwości zarówno podczas siarczystych mrozów, jak i w temperaturach dochodzących do 250 stopni Celsjusza.

Drugim powodem, dla którego szkło hartowane uchodzi za bezpieczne, jest sposób, w jaki się tłucze. Zwykła szyba po rozbiciu rozpada się na ostre kawałki różnej wielkości. Szyba hartowana dzieli się natomiast na drobne fragmenty bez ostrych krawędzi – ich liczbę i wielkość bada się podczas testów jakościowych. Taki rozpad minimalizuje zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz ogranicza straty materialne, np. uszkodzenia podłogi czy elementów konstrukcyjnych.

Szkło hartowane ESG

Szkło hartowane oznacza się skrótem ESG (z niem. Einscheiben Sicherheitsglas). To szkło dowolnego rodzaju, w wybranej grubości, rozmiarze i kształcie, które przechodzi opisaną obróbkę termiczną. Szkło ESG jest uniwersalne i bezpieczne w użytkowaniu, a po rozbiciu rozpada się na małe, tępe kawałki.

Szkło hartowane VSG-ESG

Trwałe sklejenie dwóch tafli ESG specjalną folią – bezbarwną lub w kolorze – daje szkło VSG-ESG (z niem. Verbund Sicherheitsglas – Einscheiben Sicherheitsglas). Dwie jednakowe szyby (najczęściej o grubości od 2 do 6 mm) i folia laminująca typu PVB (pojedyncza lub wielowarstwowa) dają materiał maksymalnie trwały i jeszcze odporniejszy na uszkodzenia. Najważniejsze: w razie rozbicia jednej lub obu szyb folia zatrzymuje odłamki, które po prostu trzymają się jej powierzchni. To cecha niezbędna np. przy bezpiecznych balustradach schodów. Szyby VSG-ESG najwyższej klasy mają właściwości antywłamaniowe, konstrukcyjne, a nawet kuloodporne.

Szkło półhartowane TVG

Szkło półhartowane TVG bywa alternatywą dla szkła ESG, choć nie zalicza się go do szkła bezpiecznego. Najważniejsza różnica między TVG a ESG dotyczy siatki spękań po zniszczeniu tafli. Szkło TVG zamontowane w ramie pozostaje w niej również po uszkodzeniu, podczas gdy ESG rozpada się na bardzo małe elementy o tępych krawędziach.

Jak wygląda obróbka szkła hartowanego?

Wszelkie prace przy szklanych taflach – docinanie, szlifowanie, wiercenie otworów – trzeba wykonać przed hartowaniem. Gotowego szkła hartowanego nie wolno poddawać żadnej obróbce mechanicznej. Dozwolone pozostają natomiast zadrukowanie, dekorowanie, lakierowanie i oklejanie tafli.

Wiercenie otworów w szkle hartowanym

Wszystkie otwory wykonuje się przed hartowaniem, a ich wymiary podlegają ścisłym wytycznym:

• średnica otworu nie może być mniejsza od grubości szkła,
• odległość krawędzi otworu od krawędzi szkła – minimum dwukrotna grubość szkła,
• odległość krawędzi otworu od naroża szkła – minimum sześciokrotna grubość szkła,
• odległość między dwoma otworami – minimum dwukrotna grubość szkła.

Gdzie stosuje się szkło hartowane?

Szyba hartowana sprawdza się wszędzie tam, gdzie liczy się bezpieczeństwo ludzi i trwałość materiału. Trafia do galerii handlowych, biurowców, hoteli i budynków wielorodzinnych, a także do designerskich aranżacji wnętrz – powierzchni handlowych, biur, pomieszczeń socjalnych oraz prywatnych kuchni i łazienek. W branży meblarskiej szyby hartowane trafiają do blatów stolików, frontów meblowych, półek i witryn, bo łatwo utrzymać je w czystości.

Ze szkła hartowanego powstają też duże przeszklone powierzchnie: elementy elewacji budynków, ścianki działowe, przegrody wewnętrzne, kabiny prysznicowe i parawany nawannowe. Szyby hartowane buduje się również w drzwiach wejściowych i wewnętrznych (lub w całoszklanych drzwiach), w bezramowych witrynach i przeszkleniach pasaży handlowych, w miejscach o dużym natężeniu ruchu oraz w efektownych schodach ze szklanymi balustradami.

Szkło hartowane na wymiar

Planując zastosowanie szkła hartowanego w fasadzie lub wnętrzu budynku, pamiętaj o jednej zasadzie: szkło hartowane sprzedaje się wyłącznie na wymiar. Wszystkie elementy z szyby ESG trzeba dociąć i obrobić przed procesem hartowania – po nim żadna ingerencja mechaniczna nie jest już możliwa.

Panele szklane ze szkła hartowanego

Panele szklane to tafle ESG wykorzystywane głównie w wykańczaniu wnętrz. Montuje się je tam, gdzie potrzebne są materiały o podniesionej trwałości i odporności na uszkodzenia, zabrudzenia i wilgoć – w kuchniach, łazienkach, toaletach publicznych (np. na stacjach benzynowych czy w centrach handlowych), pomieszczeniach socjalnych i nowoczesnych stołówkach. Gładkie panele w dowolnym kolorze lub z dowolnym nadrukiem (także z efektem fototapety czy 3D) sprawdzają się również we wnętrzach reprezentacyjnych – salonach, biurach i salach konferencyjnych. Więcej o nich przeczytasz w artykule rodzaje paneli szklanych.

Szkło hartowane a zwykłe szkło – porównanie

Szkło hartowane różni się od zwykłego w trzech wymiarach: wytrzymałości, sposobie rozpadu i odporności na temperaturę. Najważniejsze różnice zebraliśmy w tabeli.

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy można wiercić otwory w szkle hartowanym?

Nie po hartowaniu. Wszystkie otwory, cięcia i szlify trzeba wykonać przed obróbką termiczną. Gotowej tafli hartowanej nie wolno wiercić ani docinać – każda ingerencja mechaniczna powoduje jej rozpad.

Jak rozpoznać szkło hartowane?

Po znaczku lub naklejce przy krawędzi tafli – najczęściej z oznaczeniem ESG, Tempered Glass lub Safety Glass. Hartowanie nie zmienia wyglądu szkła, więc bez oznaczenia trudno odróżnić je od zwykłej szyby gołym okiem.

Czy szkło hartowane można zadrukować?

Tak. Po hartowaniu szkło wolno zadrukować, dekorować, lakierować i oklejać – zakazana jest jedynie obróbka mechaniczna. Dzięki temu panele ze szkła hartowanego mogą mieć dowolny nadruk, także z efektem fototapety czy 3D.

Czy szkło hartowane można stosować na zewnątrz?

Tak. Szyba hartowana zachowuje swoje właściwości zarówno podczas siarczystych mrozów, jak i w temperaturach dochodzących do 250 stopni Celsjusza. Znosi też nagłe różnice temperatur sięgające 200 stopni, więc sprawdza się w elewacjach, witrynach i przeszkleniach narażonych na zmienne warunki pogodowe.

Czym różni się szkło hartowane od szkła VSG?

Szkło VSG-ESG to dwie tafle hartowanego ESG sklejone folią PVB, podczas gdy zwykłe ESG to pojedyncza tafla hartowana. Folia w szkle VSG zatrzymuje odłamki po rozbiciu, dlatego ten materiał wybiera się tam, gdzie liczy się dodatkowe bezpieczeństwo – np. w balustradach schodów czy przeszkleniach antywłamaniowych.

Czym różni się szkło hartowane od lacobelu?

Lacobel to szkło lakierowane na jednorodny kolor, które może (ale nie musi) być hartowane, a szkło hartowane to materiał poddany obróbce termicznej dla bezpieczeństwa i wytrzymałości. Różnice opisaliśmy w artykule Lacobel a szkło hartowane – różnice.

Podsumowanie

Szkło hartowane (ESG) to szkło bezpieczne o wysokich walorach użytkowych. Dzięki obróbce termicznej jest 5-7 razy mocniejsze od zwykłej szyby, znosi szok termiczny i po rozbiciu rozpada się na nieostre kawałki. Szyba hartowana sprawdza się wewnątrz i na zewnątrz budynków prywatnych i komercyjnych – wszędzie tam, gdzie liczy się odporność na uszkodzenia mechaniczne, zabrudzenia, kontakt z wodą oraz duże natężenie ruchu.

Planujesz wnętrze, w którym sprawdzi się szkło hartowane? Sprawdź naszą ofertę paneli szklanych i zamów wycenę szyby ESG na wymiar.