Plexi – co to jest?

Historia plexi sięga lat 30. XX wieku. Szkło akrylowe odkryli niezależnie i niemal w tym samym czasie: Rowland Hill i John Crawford oraz Otto Röhm. Brytyjscy chemicy, którzy pracowali wówczas dla przedsiębiorstwa Imperial Chemical Industries, swój produkt zarejestrowali pod nazwą Perspex. Niemiecki chemik i przedsiębiorca nadał swojemu wynalazkowi nazwę Plexiglas. Od tego czasu pleksi funkcjonuje na rynku pod wieloma nazwami handlowymi, m.in. jako pleksi, pleksa czy pleksiglas, ale również jako Akrylon, Altuglas, Marcryl, Plazcryl czy Setacryl. Szkło akrylowe było szeroko stosowane od końca lat 30. XX wieku, m.in. podczas różnego rodzaju działań wojennych i około wojennych. Już wtedy używano go m.in. w samolotach i łodziach podwodnych.

Co to jest szkło akrylowe?

Plexi to tworzywo sztuczne zbudowane z polimetakrylanu metylu (PMMA). Właściwa nazwa materiału, znanego pod wieloma nazwami handlowymi (m.in. wspomniane wyżej: pleksi, pleksa czy pleksiglas), to szkło akrylowe lub szkło organiczne.

Plexi w swojej pierwotnej formie jest materiałem bezbarwnym i całkowicie przeziernym (dla płyty pleksi o grubości 3 mm transmitancja wynosi około 92%). Najczęściej stosowane jest pleksi z idealnie gładką i błyszczącą powierzchnią, choć istnieje również możliwość uzyskania pleksi matowego. W zależności od profilu działalności konkretnego producenta oraz szczegółów zamówienia – pleksi może mieć postać płyt (do dowolnej obróbki: gięcia, cięcia, docinania i wycinania) lub konkretnych kształtów / elementów (np. bloków, rur czy prętów z pleksi).

Jak powstaje pleksi?

Polimetakrylan metylu powstaje w wyniku procesu polimeryzacji rodnikowej lub anionowej, a płyty pleksi są efektem odpowiedniej obróbki termicznej granulatu polimerowego. Sposób wytwarzania szkła akrylowego zależy od rodzaju pleksi, który chcemy uzyskać. Mowa tutaj o dwóch podstawowych rodzajach szkła akrylowego: pleksi ekstrudowanym (podgrzany granulat jest wałkowany i wyciskany w płyty) i pleksi wylewanym (płynny granulat wylewany jest do specjalistycznych, odpowiednio przygotowanych form).

Rodzaje pleksi – w zależności od sposobu produkcji

W użyciu są dwa podstawowe rodzaje plexi: pleksi ekstrudowane i pleksi wylewane. Różnią się zarówno sposobem wytwarzania, jak i zastosowaniem. Szczegółowe zestawienie obu typów znajdziesz w artykule plexi ekstrudowane czy wylewane – co wybrać?.

Plexi ekstrudowane

Co to jest plexi ekstrudowane? To najpopularniejszy i najbardziej uniwersalny rodzaj szkła akrylowego. Powstaje z granulatu polimerowego, który jest podgrzewany, a następnie wałkowany i wciskany w płyty o wybranej głębokości / grubości. Pleksi ekstrudowane dostępne jest w szerokiej gamie rozmiarów (w tym grubości!) oraz w ograniczonej gamie kolorów – przede wszystkim: standardowe pleksi bezbarwne, pleksi transparentne kolorowe, pleksi opal i pleksi satynowe. Płyty z pleksi ekstrudowanego są stosunkowo tanie i mogą być poddawane dowolnej obróbce, m.in. oklejaniu kolorowymi foliami (to pozwala uzyskać m.in. plexi lustrzane, plexi kolorowe czy plexi black&white) czy zadrukowywaniu z wykorzystaniem technologii druku UV, a także docinaniu na wymiar i kształt, grawerowaniu i frezowaniu lub cięciu laserem.

Plexi wylewane

Co to jest plexi wylewane? To szczególny rodzaj szkła organicznego, który powstaje poprzez wlanie płynnego metakrylanu metylu do odpowiednich form, o dowolnym kształcie i wielkości. Następnie metakrylan metylu poddawany jest polimeryzacji i schładzaniu. Pleksi wylewana umożliwia tworzenie oryginalnych elementów, w specjalnie zaprojektowanych formach. Produkty z pleksi wylewanej mogą być dowolnie wybarwione (barwnik dodawany jest do płynnego metakrylanu metylu). Wylewanie pleksi jest procesem bardziej czasochłonnym i może wymagać zastosowania specjalnych, dedykowanych do konkretnego elementu form (wylewane są m.in. okna samolotowe czy świetliki dachowe), co przekłada się na wyższą cenę produktów wytworzonych z tego rodzaju pleksi.

Najważniejsze właściwości pleksi

Pleksi cieszy się ogromną popularnością i jest wykorzystywane w rozmaity sposób przez wiele branż. Wszystko za sprawą wyjątkowych właściwości tego materiału. Wysoka przezierność pleksi czyni z niego atrakcyjną alternatywę dla zwykłego szkła – pleksi jest tańsze, zdecydowanie lżejsze i trudnotłukące, a przy tym stosunkowo sztywne i łatwe do obróbki.

Pleksa jest też odporna na promieniowanie UV – żółknie i mętnieje dopiero po bardzo długiej ekspozycji na słońce. Za maksymalną temperaturę użytkowania pleksi uznaje się około 80 st. C – materiał zaczyna mięknąć w temperaturze powyżej 110-115 st. C. Tworzywo jest bezproblemowe w obróbce – ma doskonałe właściwości termoplastyczne, dzięki którym można go zginać, a także dowolnie ciąć, docinać na wymiar, frezować / grawerować czy nawiercać. Wadą pleksi jest niska twardość, która powoduje, że materiał ma niską odporność na powierzchniowe uszkodzenia mechaniczne – przetarcia i zarysowania, które mogą być dość szybko widoczne, zwłaszcza na intensywnie eksploatowanych wyrobach z pleksi błyszczącego.

Czym kleić pleksi?

Klejenie pleksi można zlecić profesjonalistom – zamawiając gotowe, kompletne produkty z pleksi otrzymamy pleksi sklejone / połączone w solidny i trwały sposób. Możliwe jest również samodzielne klejenie pleksi. Czym kleić plexi z plexi?

Klejenie domowym sposobem można przeprowadzić za pomocą kleju cyjanoakrylowego, który wchodzi w ostrą reakcję z tworzywem i solidnie łączy elementy. Odpowiednio przeprowadzone łączenie plexi sprawia, że powstałe w ten sposób konstrukcje są niemal niemożliwe do rozdzielenia. Należy jednak odpowiednio przygotować stanowisko pracy i przeprowadzić klejenie z najwyższą precyzją i ostrożnością. Jak skleić pleksi? Najlepiej do aplikowania kleju użyć strzykawki, która umożliwi dokładne dozowanie kleju i zminimalizuje ryzyko wypłynięcia kleju poza klejoną powierzchnię. Sklejane powierzchnie / elementy należy do siebie docisnąć, by klej „chwycił” – spoiwo zyskuje optymalną trwałość po około 24 godzinach.

Jaki klej do pleksi zastosować?

Kleje do pleksi dostępne są w stale poszerzającej się gamie produktów, które mogą być przeznaczone do klejenia plexi z plexi lub łączenia szkła akrylowego z innymi materiałami i tworzywami. Czym kleić plexi z aluminium? Do klejenia pleksi z aluminium można wykorzystać m.in. klej w sprayu, elastyczny klej epoksydowy, klej UV (rzadki lub gęsty), klej poliuretanowy lub klej hybrydowy. Czym kleić plexi z drewnem? Pleksi z drewnem skleimy sięgając np. po klej neoprenowy.

Czym czyścić pleksi?

Mimo że pleksi jest bezpieczniejsze i trwalsze od szkła, to jednak jego powierzchnia jest podatna na zarysowania i przetarcia. Pleksi najczęściej dostarczane jest w specjalnej folii ochronnej, która znajduje się po obydwu stronach pleksi. Folię tę najlepiej ściągnąć przed ostatecznym mocowaniem / montażem lub po nim (jeśli to możliwe). Jeżeli obrabiamy pleksi samodzielnie – postarajmy się usunąć folię po zakończeniu prac.

Na skutek standardowego użytkowania produkty z pleksi będą się brudzić i wymagać czyszczenia. Jak i czym czyścić pleksi?

Mycie pleksi – zasady

Najbezpieczniejszym sposobem na czyszczenie pleksi i mycie jego powierzchni jest regularne odmiatanie go z kurzu oraz przemywanie letnią wodą z dodatkiem szarego mydła lub za pomocą specjalnego preparatu przeznaczonego do czyszczenia szkła akrylowego.

• Do odkurzania pleksi należy stosować delikatne miotełki do kurzu.
• Powierzchnię pleksi można pokryć płynem antystatycznym przeznaczonym do stosowania na powierzchniach z tworzyw sztucznych.
• Do czyszczenia pleksi na mokro należy używać wody o temperaturze do 25 st. C, delikatnego mydła oraz miękkiej szmatki (czystej bawełny, mikrofibry). Szorstkie tkaniny, chropowate powierzchnie gąbek i szczotki z łatwością zarysują powierzchnię pleksi.
• Duże powierzchnie z pleksi, które znajdują się na zewnątrz, można skutecznie oczyszczać z użyciem myjki ciśnieniowej. Ciśnienie urządzenia podczas mycia pleksi nie powinno przekraczać 90 barów, a decydując się na dodanie koncentratu czyszczącego, należy zachować maksymalne stężenie 1-3% preparatu.

Co rozpuszcza pleksi?

Nieodpowiednie użytkowanie produktów z pleksi oraz stosowanie niewłaściwych preparatów do czyszczenia może zniekształcić i osłabiać strukturę pleksi, a nawet rozpuścić materiał!

Pleksa to materiał termoplastyczny – nie należy narażać go na oddziaływanie wysokich temperatur. Produkty z pleksi powinny być ustawiane z dala od źródeł ciepła (grzejników, nawiewów z gorącym powietrzem, palników, pieców). Nie należy myć produktów z pleksi (np. ekspozytorów, organizerów, pojemników) w zmywarce ani ich podgrzewać (np. w mikrofalówce). Za graniczną temperaturę użytkowania plexi uznaje się 70 st. C. Długotrwała ekspozycja pleksi na źródło ciepła spowoduje roztopienie / rozpuszczenie pleksi.

Zagrożeniem dla pleksi są również substancje chemiczne. Pleksi mogą rozpuścić rozpuszczalniki oraz wszystkie preparaty na bazie alkoholu i kwasów, m.in. aceton, toluen i octan metylu. Do nietermicznego rozpuszczenia pleksi może dojść w wyniku długotrwałego stosowania na powierzchni materiałów najpopularniejszych, silnych środków do mycia szyb!

Polerowanie pleksi

Jedną z największych zalet pleksi jest doskonała przezierność materiału. Aby utrzymać ją stale na najwyższym poziomie, można regularnie przeprowadzać zabiegi polerowania pleksi. Czym polerować pleksi? Szkło akrylowe można polerować ręcznie (za pomocą pasty polerskiej i papieru wodnego), z użyciem palnika acetylenowo-tlenowego lub w procesie polerowania diamentowego.

• Polerowanie ręczne – najtańsze i najłatwiejsze do przeprowadzenia (również samodzielnie): papier wodny o gradacjach od 400g do 2000g, namaczany i używany kolejno od niższych gradacji; pleksi spłukać po każdym etapie; wykończenie pastą polerską rozprowadzoną bawełnianą szmatką.
• Polerowanie palnikiem acetylenowo-tlenowym – przeprowadzane przez profesjonalistów z odpowiednim sprzętem i doświadczeniem w realizacji tego typu zadań.
• Polerowanie diamentowe / frezowanie diamentowe – przeprowadzane przez profesjonalistów z frezarkami diamentowymi.

Zastosowanie pleksi

Niska waga, wytrzymałość i swoboda w kontekście obróbki pleksi dają niemal nieograniczone możliwości w kreowaniu produktów z pleksi – wystarczy dobrać materiał odpowiedniej grubości oraz dopasować właściwy sposób jego opracowywania. Pleksa bez ograniczeń nadaje się do oklejania i zadrukowywania – technologia druku UV gwarantuje fotograficzną jakość grafik na jej powierzchni. Za pomocą plexi na wymiar możemy tworzyć gadżety firmowe, elementy wystroju wnętrza czy też zastosować w reklamie.

Pleksi w reklamie i marketingu

Pleksi jest szeroko stosowane przez producentów rozmaitych gadżetów, przedmiotów, mebli i konstrukcji. Z pleksiglasu korzysta przede wszystkim branża reklamowa i marketingowa, czyli producenci permanentnych materiałów POS. Pleksi znajduje zastosowanie m.in. w produkcji szyldów reklamowych (wewnętrznych i zewnętrznych), liter (płaskich i przestrzennych, również do podświetlania), różnego rodzaju tablic i tabliczek, a także stojaków, standów, ekspozytorów czy displayów (zarówno mniejszych, naladowych, jak i większych – stojących).

Po pleksi sięgają również twórcy mebli i różnego rodzaju elementów konstrukcyjnych – z tego eleganckiego materiału można tworzyć bezpieczne i solidne półki, szafki i szafy ekspozycyjne, a także nowoczesne lady, stanowiska recepcyjne, czy boksy eventowe / stanowiska na targi.

Pleksi w domu i biurze

Pleksi znajduje również zastosowanie w tworzeniu przedmiotów codziennego użytku, które wykorzystujemy m.in. do dekorowania naszych domów. Mowa tu m.in. o antyramach z plexi – antyrama plexi jest bezpieczną alternatywą dla klasycznych, ciężkich i stosunkowo niebezpiecznych antyram szklanych. Z pleksi tworzone są również ozdobne figurki oraz funkcjonalne pojemniki (np. na biurko czy do kuchni) i organizery do szuflad (najlepiej na wymiar!), a także stojaki i wieszaki na medale. Pleksi doskonale sprawdza się w projektach dekoracji ściennych – materiał można wykorzystać m.in. do stworzenia napisów (lub pojedynczych liter) oraz map.

Lustrzane pleksi może być użyte jako pełnowartościowa alternatywa dla luster – to bezpieczne rozwiązanie m.in. do pokoju dziecięcego czy ciągów komunikacyjnych z dużym natężeniem ruchu. Pleksi może również zastąpić szybę w drzwiach. Miłośnicy akwarystyki często sięgają po pleksi w celu stworzenia lekkiej pokrywy na akwarium, a cukiernicy ozdabiają swoje torty topperami wykonanymi z pleksi.

Wady i zalety pleksi

Pleksi jest materiałem szeroko stosowanym przez różne branże, docenianym za swoje liczne zalety. Ewentualne wady tworzywa odnoszą się przede wszystkim do sposobu użytkowania materiału czy przeznaczenia konkretnego produktu ze szkła akrylowego.

Podsumowanie

Pleksi to nowoczesne tworzywo sztuczne, uniwersalne i eleganckie, charakteryzujące się wysoką przeziernością i wytrzymałością. Ze względu na sposób wytwarzania pleksi dzieli się na dwa rodzaje: plexi ekstrudowane (tańsze, dostępne w postaci płyt do dowolnej obróbki, w ograniczonej gamie kolorystycznej) i plexi wylewane (droższe, pozwalające na tworzenie oryginalnych i zaawansowanych projektów, dostępne w nieograniczonej gamie kolorystycznej). Pleksa trafia do branży reklamowej, wyposażenia wnętrz i produkcji artykułów użytkowych. Skontaktuj się z D-POS, żeby omówić projekt z pleksi – dopasujemy rodzaj szkła akrylowego do Twoich potrzeb.